ธนบัตรปลิวว่อนในอากาศยามบ่ายคล้อย
บางใบร่อนลงบนพื้นดินสีแดงที่แห้งแตก บางใบติดค้างอยู่บนขาโต๊ะไม้เก่าๆ และบางใบปลิวไปไกลจนเกือบถึงรั้วที่เพื่อนบ้านยืนเกาะมองอยู่อย่างไม่กะพริบตา
ฝนก้มมองธนบัตรที่กระจัดกระจายอยู่แทบเท้า ไม่ก้มเก็บ ไม่หยิบขึ้นมา
“แม่อายหนูขนาดนั้นเลยเหรอ…”
ละมัยชี้นิ้วไปที่ประตูรั้วไม้ที่ทาสีเขียวซีดจางตามกาลเวลา
“ลูกชาวนาไม่คู่ควร!”
เสียงของเธอดังพอให้เพื่อนบ้านสามบ้านได้ยินชัดเจน ซึ่งนั่นคือสิ่งที่ละมัยต้องการ เธอต้องการพยาน เธอต้องการให้ทุกคนในหมู่บ้านรู้ว่าเธอยืนหยัดในจุดยืนของตัวเอง
แต่แล้วเสียงเล็กๆ ก็ดังขึ้น
มะลิ หลานสาวอายุหกขวบ ยืนอยู่ตรงกลางระหว่างย่ากับแม่ กอดลูกไก่เหลืองตัวน้อยไว้แน่นในอ้อมแขน เธอมองขึ้นมาที่ย่าด้วยดวงตาใสที่ยังไม่เข้าใจความซับซ้อนของผู้ใหญ่ แต่เข้าใจบางอย่างที่ผู้ใหญ่หลายคนเลือกจะลืม
“คุณย่า…โกหก”
ละมัยหันมามองหลานสาว ปากเปิดจะพูด แต่หลานอธิบายต่อด้วยเสียงเด็กๆ ที่ใสซื่อและโหดร้ายในเวลาเดียวกัน
“แม่หนูซื้อที่นาให้ย่าเมื่อปีที่แล้ว หนูเห็นกับตา แม่ขายทองเส้นเดียวที่มีอยู่”
เสียงในลานบ้านเงียบลงทันที
ฝนยกหน้าขึ้นมองลูกสาว น้ำตาที่กำลังจะไหลหยุดนิ่งอยู่ที่ขอบตา เธอไม่ได้สอนให้มะลิพูด เธอไม่เคยเล่าให้ลูกฟัง แต่เด็กหกขวบมีหู และเด็กหกขวบจำทุกอย่างได้
ละมัยหันหน้าออกไปทางรั้ว ไม่กล้าสบตาใคร
เสียงเบรกรถกระบะดังขึ้นหน้าบ้าน ฝุ่นดินแดงฟุ้งกระจาย
ประตูรถเปิดออก
ก้อง ลูกชายของละมัยและสามีของฝน เดินเข้ามาในลานบ้านด้วยฝีเท้าเร็ว ใบหน้าของเขาไม่ได้บ่งบอกว่าเขารู้เรื่องที่เกิดขึ้น แต่มีบางอย่างในสายตาที่บอกว่าเขารู้มากกว่าที่ทุกคนคิด
“แม่เอาโฉนดที่ดินไปไหน?”
ละมัยแข็งตัว
ไม่ใช่เพราะคำถาม แต่เพราะน้ำเสียงของลูกชาย มันไม่ใช่น้ำเสียงของคนที่ถามเพื่อรู้ มันเป็นน้ำเสียงของคนที่รู้คำตอบแล้ว แต่ถามเพื่อให้อีกฝ่ายยืนยันด้วยปากตัวเอง
“ก้อง…” ละมัยเริ่มพูด
“ผมได้รับโทรศัพท์จากที่ดิน” ก้องพูดต่อ เสียงเย็นลงทีละนิด “มีคนนำโฉนดไปยื่นโอนกรรมสิทธิ์โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ ชื่อเจ้าของในโฉนดคือ ฝน แสงมณี ภรรยาของผม”
เพื่อนบ้านที่ยืนเกาะรั้วมองไม่มีใครขยับ
มะลิกอดลูกไก่แน่นขึ้น มองไปที่ย่าด้วยดวงตาที่ยังไม่เข้าใจว่าทำไมย่าถึงดูกลัว
ฝนเดินไปหาสามีช้าๆ ไม่โกรธ ไม่ร้องไห้ แค่ยืนอยู่ข้างเขาในแบบที่เธอยืนอยู่มาตลอดห้าปีที่ผ่านมา เงียบๆ อดทน และไม่เคยขอให้ใครมาช่วย
ธนบัตรยังคงกระจัดกระจายอยู่บนพื้นดิน
แต่ทุกคนในลานบ้านรู้แล้วว่า สิ่งที่ต้องเก็บคืนในวันนี้ ไม่ใช่เงิน
“คนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในบ้านไม่ใช่คนที่ตะโกนดังที่สุด แต่คือคนที่ไม่เคยต้องพูดเลยก็รู้ว่าถูก”
→ ตอนต่อไป: “โฉนดที่ดินหายไปไหน — และทำไมละมัยถึงรู้ว่าที่ดินแปลงนั้นมีค่าแค่ไหน?”
